Posted by: Hisashi | October 26, 2009

Mother – Sự man dại của tình mẫu tử

Một cánh đồng cỏ mênh mông. Một bầu trời u ám. Một người phụ nữ luống tuổi trong chiếc áo khoác ngoài màu tím cũ kỹ tiến lại gần khung hình. Bỗng tiếng nhạc guitar nổi lên! Người phụ nữ ấy bắt đầu nhảy múa, hết sức chậm rãi, không chút ngại ngần, phảng phất chút man dại trong từng động tác, chuyển động của cơ thể lẫn gương mặt… Cả cái không gian rộng lớn lẫn con người nhỏ bé ấy đều như bị dìm trong một sắc màu nhợt nhạt cho đến khi tiếng nhạc kết thúc. Để rồi lại người phụ nữ đó, đứng nhìn trân trân vào ống kính camera, trong sự tối tăm đến lạnh lẽo, khi tựa đề phim hiện lên…

M0010003__main_poster[W600-]

Bong Joon-ho đã mở đầu Mother, tác phẩm phim dài thứ tư của ông trong vòng chính xác 2 phút 20 giây một cách đầy mê hoặc như thế. Người phụ nữ vừa nhảy múa ấy là nhân vật người mẹ, không hề được tiết lộ tên trong suốt bộ phim. Cậu con trai bà – Yoon Do-joon – khá đẹp trai, nhưng lại mắc chứng đần độn, ăn nói lủng củng, trí nhớ vô cùng tệ hại. 27 tuổi đầu mà Do-joon suốt ngày chỉ lông bông với gã bạn xấu tính Jin-tae, còn đêm về thì vẫn nằm ngủ chung với mẹ. Bỗng trong vùng xảy ra vụ sát hại một nữ sinh trung học. Chứng cứ tại hiện trường cho thấy Do-joon là nghi can số một của vụ án. Cảnh sát nhanh chóng kết tội Do-joon, nhưng mẹ của Do-joon không tin vào chuyện đó. Bà quyết tâm tự mình tìm kiếm ra sự thật để minh oan cho cậu con trai.

Trước khi bộ phim ra mắt, nhiều hoài nghi cho rằng Mother sẽ lặp lại Memories of Murder – tác phẩm hình sự xuất sắc từng đưa tên tuổi Bong Joon-ho đến với công chúng thế giới hồi 2003. Bởi giống như Memories of Murder, bộ phim cũng lấy bối cảnh tại một vùng thôn quê Hàn Quốc và một cuộc tìm kiếm kẻ sát nhân thực sự. Thế nhưng, Bong Joon-ho cuối cùng đã giữ được đúng lời hứa sẽ thay đổi, khi Mother hoàn toàn khác biệt, với không chỉ Memories of Murder, mà còn là cả “bộ ba phim tìm kiếm”* trước đó của ông. Thể loại phim hình sự / rùng rợn dễ rơi vào sự nhàm chán hay rập khuôn, một lần nữa trở nên vô cùng mới mẻ và hấp dẫn dưới đôi bàn tay ma thuật của Bong Joon-ho.

“Triệt tiêu những cú trượt ngã”

Nếu để ý, trong cả ba bộ phim trước của Bong Joon-ho, ở những thời điểm then chốt của bộ phim, các nhân vật đều trượt ngã: cô gái Hyeon-nam đập mặt vào cánh cửa và ngã xuống khi đang đuổi theo gã hàng xóm trộm chó Yun-ju trong Barking Dogs Never Bite; các thanh tra ngã lên ngã xuống tại hiện trường vụ án trong Memories of Murder; con quái vật ngã lộn vòng khi vừa lên mặt đất, hay một nhân viên Nhà nước trượt chân khi đang chuẩn bị vào thông báo ở đám tang chung trong The Host… Những cú trượt chân ngã cứ lặp đi lặp lại trong phim của Bong Joon-ho, như một ẩn dụ cho việc nhân vật của ông sẽ không thể tới được đích cuối cùng của cuộc tìm kiếm, mà chỉ có thể mãi đau đáu về những sự thật hay nỗi đau mà ngoại cảnh lịch sử, chính trị đã tạo ra.

M0020043_2

Tuy nhiên, yếu tố này đã bị triệt tiêu hoàn toàn trong Mother. Dẫu ngay trong đoạn đầu phim, nhân vật Do-joon cũng trượt ngã khi định đạp vào gương một chiếc xe ô tô, nhưng đó chỉ là một chi tiết hài hước thuần túy. Không có một yếu tố chính trị hay lịch sử ngoại cảnh nào hiện hữu và ảnh hưởng tới các nhân vật trong phim. Toàn bộ Mother hoàn toàn đến từ góc nhìn chủ quan của nhân vật người mẹ. Tất cả những gì mẹ Do-joon làm, đâu là đúng, đâu là sai đều dựa trên nhãn quan của chính bà. Vì thế bà đi tìm kiếm sự thật, nhưng ở điểm đích, bà cũng có thể rũ bỏ hoặc phủ nhận sự thật đó và gánh lấy mọi hậu quả. Điều này cũng vô tình khiến cho yếu tố black comedy thường thấy ở phim của Bong Joon-ho giảm hẳn trong Mother, mà thay vào đó chỉ còn lại một sự tối tăm u uẩn đơn thuần.

Sự ngộ nhận có chủ đích!

Một điểm chung khác trong ba bộ phim trước của Bong Joon-ho chính là những sự ngộ nhận khách quan của các nhân vật được tận dụng để đưa đẩy câu chuyện phim đi xa hơn: như Yun-ju ở Barking Dogs Never Bite bắt nhầm con chó mà anh cho là đã sủa ầm ĩ bấy lâu nay, như Park Du-man ở Memories of Murder lầm tưởng viên thanh tra đến từ Seoul là một gã biến thái và liên tục cáo buộc nhầm nghi phạm, hay như người cha Park Gang-du ở The Host cầm nhầm tay con gái người khác trong cuộc chạy trốn và đếm nhầm số đạn trong khẩu súng đưa cho người cha…

M0020012__S3

Mother, những sự ngộ nhận vẫn xuất hiện với một tần suất dày dặc trong chuyến hành trình của mẹ Do-joon và tạo nên được những hiệu quả nhất định về tính bất ngờ. Nhưng nếu tạm gạt qua những lầm lẫn khách quan, thì sự ngộ nhận của bà mẹ về cậu con trai hoàn toàn là chủ quan. Và đó chính là bằng chứng cho tình mẫu tử, cho việc bà có thể hy sinh tất cả hay làm bất cứ thứ gì để minh oan cho Do-joon. Thậm chí, khi đang là người đi tìm kiếm sự thật, bà còn đóng cả vai trò kẻ che giấu sự thật với người con trai ngờ nghệch, nhằm đẩy cậu vào một thế ngộ nhận khác bởi vết thương lòng giữa hai mẹ con trong quá khứ. Những sự ngộ nhận của bà, giữa bà và các nhân vật khác, cứ liên tục được bóc tách, ở cả những cảnh xúc động, căng thẳng lẫn những trường đoạn bạo lực rợn người, khiến cho bộ phim trở nên ngột ngạt và khán giả đôi khi mất phương hướng. Và những tưởng khi sự thật được khám phá còn sự ngột ngạt được hóa giải, thì hóa ra Bong Joon-ho chỉ sử dụng đó làm đòn bẩy cho một sự ngộ nhận có chủ đích đầy cay nghiệt khác, khiến cho khi bộ phim hạ màn, khán giả “cảm thấy như vừa được thưởng thức một ly espresso đậm đặc,” giống như lời đạo diễn từng so sánh.

Một bộ phim xuất sắc!

Góp phần lớn nhất vào thành công của Mother, hẳn phải là nữ diễn viên Kim Hye-ja, người đã được Bong Joon-ho “đo ni đóng giày” cho vai diễn người mẹ không tên đầy góc cạnh. Vốn là người nổi tiếng với các bộ phim truyền hình, Kim Hye-ja đã xa rời màn ảnh rộng tròn 10 năm, kể từ bộ phim Mayonnaise của ngôi sao quá cố Choi Jin-shil. Đạo diễn Bong Joon-ho đã cố thuyết phục bà tham gia vào Mother sau khi Memories of Murder đóng máy và những ý tưởng đầu tiên về bộ phim xuất hiện. Và quả thực, Kim Hye-ja đã có một màn trình diễn xuất sắc và lấn át hoàn toàn tài tử Won Bin trong vai cậu con trai Do-joon. Theo dõi Mother, khán giả sẽ cảm nhận được tình cảm mà bà dành cho Do-joon qua từng bước chân, ánh mắt, lời nói… Đó có thể chỉ là một chi tiết đơn giản như bà dùng chân di đi di lại vệt nước đái bậy của người con ở đầu phim; hay một khoảnh khắc dữ dội như ánh mắt điên dại kèm theo câu nói “Con trai tôi không bao giờ làm những việc như thế” tại đám tang của cô bé bị sát hại. Sẽ thật không ngoa nếu nói rằng Kim Hye-ja đã lột tả được sự man dại của tình mẫu tử!

M0020010_IMGL9598

Một điểm nhấn khác của Mother chính là phần quay phim cực kỳ xuất sắc của Hong Kyung-po. Toàn bộ Mother được Kyung-po nhuộm trong một tông màu nhợt nhạt đến uể oải từ cảnh đầu tiên tới cảnh cuối cùng, khi một nhóm người đi du lịch đứng nhảy múa trên chiếc xe buýt trong ánh nắng vàng váng vất và (lại) tiếng guitar của cảnh mở đầu phim. Các cảnh closed-up quay cận mặt nhân vật được tận dụng tối đa, từ những trường đoạn kéo dài cho tới một lát cắt ký ức ám ảnh kéo dài chỉ trong hơn một giây đồng hồ. Tất cả đều nhằm tăng thêm sự căng thẳng cho bộ phim theo chủ ý của Bong Joon-ho. Cả hai cái tên kể trên đều đã dành chiến thắng tại Lễ trao giải thưởng của Hội đồng phê bình phim Pusan lần thứ 10 lần lượt trong các hạng mục Nữ diễn viên chínhQuay phim xuất sắc nhất. Cũng ở lễ trao giải này, Mother đã được xướng danh tại hạng mục Phim truyện xuất sắc nhất và được chọn đi làm đại diện cho điện ảnh Hàn Quốc tại Oscar 2010. Hiện tại nhiều tờ báo của Mỹ đang dự báo Mother sẽ lọt vào top 5 phim được đề cử tại hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất, bên cạnh những tên tuổi lớn khác như The White Ribbon, A Prophet hay I Killed My Mother. Và nếu điều này trở thành hiện thực, thì đây sẽ là vinh dự lần đầu tiên cho nền điện ảnh Hàn Quốc sau nhiều năm liền gửi phim tới Oscar mà chưa một lần được đề cử.

v489i9

Dĩ nhiên là sau một Mother xuất sắc như thế, kỳ vọng mà khán giả đặt vào đạo diễn Bong Joon-ho sẽ lại càng lên cao hơn nữa. Bộ phim tiếp theo của ông, Le Transperceneige, được dựa trên bộ truyện tranh khoa học giả tưởng 3 tập cùng tên và do một tên tuổi lão làng khác của điện ảnh Hàn Quốc là Park Chan-wook đứng vai sản xuất, sẽ ra mắt trong năm 2012. Đây là một hướng đi hoàn toàn mới, và những thành công mới hẳn sẽ còn tiếp tục đến với vị đạo diễn tài ba này.

*Ba bộ phim trước của Bong Joon-ho thường được các fan hâm mộ gắn cho cái tên “Bộ ba phim tìm kiếm,” gồm tìm kiếm tên trộm chó và những chú chó bị mất tích trong khu chung cư (Barking Dogs Never Bite), tìm kiếm kẻ sát nhân hàng loạt (Memories of Murder), và tìm kiếm cô cháu gái bị quái vật bắt đi (The Host).

Bài đã đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam bộ mới – số 43


Responses

  1. Có 1 cái chẳng hiểu có phải là dụng ý của đạo diễn không: cô gái bán thân đổi lấy gạo cho mẹ mình ăn? hay chỉ đơn giản là đổi lấy bánh gạo và thích ăn bánh gạo?

    Vì rõ ràng, nếu phục vụ mục đích thứ nhất thì khán giả sẽ thương cảm số phận nhân vật ấy nhiều hơn. Nhưng trong phim (hoặc bản dịch) hình như không đề cập đến lý do cho hành động này của cô gái.

  2. Tôi nghĩ là con bé ấy bán thân để đổi gạo/rượu gạo cho người bà bị điên ấy.

  3. Đoạn lão già nhặt rác kể lại có gạo, và hình như không phải bánh gạo… ‘đổi gạo, ăn bánh’, hình như trong bản dịch như thế.

  4. Đúng là hình ảnh cô bé đấy hơi bị nhòa, vì nếu bán thân đổi gạo/ rượu gạo thì định chup ảnh, in ảnh ra làm gì?

    Phim công nhận hay, càng về cuối càng hay, mình thích cách đạo diễn tận dụng từng chi tiết nhỏ nhất để lắp thành cốt truyện – lão già chỉ lấy 1 tờ tiền, thối lại 1 tờ; thằng cu tụt khẩu trang lúc lập lại hiện trường gây án; bộ kim châm cứu,…

    Mặc dù em khen bà mẹ đóng hay nhưng anh thấy đoạn đầu bà ý vẫn bị vài đoạn over, trông diễn thấy rõ, về cuối thì nhập vai hơn hẳn, thích nhất mấy cảnh cuối ở bến xe. Anh Won Bin thì thường quá, chắc tại lâu rồi mới đóng phim, diễn vai ngớ ngẩn nhưng ba ngơ kiểu đẹp trai như anh ý thì khó mà thuyết phục được người xem.

    Nhìn chung phim này được, mặc dù xem hơi buồn, anh Bong nhìn đời đen tối quá, mấy phim liền chả thấy chút gì gọi là may mắn, by chance cả😦.

  5. Hehe, dạo này em hơi bận, không để ý comment, bác RBD thông cảm. Em nghĩ câu chuyện về cô bé mà anh và Aventone có hỏi lại là thủ pháp MacGuffin mà Bong Joon-ho rất ưa thích sử dụng thôi. Vì đúng là xét cho cùng, lý do đằng sau chuyện chụp hình đó chẳng quan trọng là mấy. ai thích hiểu sao thì hiểu.

    Riêng về bà mẹ, sao nhỉ? Em cảm giác lúc đầu Kim Hye-ja không có được cái “convincing” người xem thôi. Có lẽ bởi bà quá quen thuộc với những vai bà mẹ hoặc hiền hậu, hoặc hài hước. Đặc biệt đồng chí nào xem Goong rồi thì phim này chắc vãi shock. Nhưng càng diễn thấy bác này càng ác, đỉnh cao, theo em, là đoạn khóc trước nghi can mới. Rợn. Anh Won Bin thì chả quan trọng lắm, theo em chắc chỉ là hoa lá cành của anh Bong Joon-ho để mơi mấy em xì-tin (đúng như trong phim).

    Còn về anh Bong Joon-ho, có một lão bạn em đã so sánh, “Bong Joon-ho làm phim như một thằng đang say làm phim.” Có lẽ đúng thế thật, bởi vậy mà phim mới đen tối thế, hehe.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: